قیام خرمدینان در آذربایجان و دلاوریهای قهرمانانه رهبرشان بابک خرمدین ، نقطه عطفی در تاریخ آذربایجان محسوب میشود ، چرا که مبارزات این مردمان عدالتخواه ، از حیث مقیاس ، پر دامنه ترین و طولانیترین و از نظر تاریخی تاثیر گذارترین خیزش بر روحیه مردم این دیار بود که علیه دستگاه ستمگر عباسیان در سده های نخست هجری به پا خاسته بودند . ۲۳ سال جنگهای رودررو و توام با نبردهای پارتیزنی مابین خرم دینان در آذربایجان با رهبری بابک و لشکریان جرار خلفای خونخوار موجب شد ، دستگاه خلافت عباسی ۶ بار ، والی آذربایجان را به دلیل شکستهای پی رد پی تغییر دهد .

تحقیق درباره بابک به قول یکی از تاریخ دانان کاری است بسیار دشوار ، زیرا در هر سند تاریخی که از او نامی هست با افترا و حتی دشنام همراه است ...سپس این باران تهمت بی دریغ متوجه جمع خرمدینان میشود . این تهمت ها و دشنام ها ، به رغم گویندگانش دلیل عظمت بابک و خرمدینان است زیرا آن کس که بزرگ نیست دشمنی هم ندارد .این خشمهای سوزان که بدین صورت بر اوراق تاریخ جاری شده ، از یک سو نشانه بی منطقی مخالفان بابک است و از سوی دیگر نشانه وسعت و عظمت کار او .

این موج تهمت ها و دشنام ها سبب گردیده بود که چهره واقعی بابک و خرم دینان در هاله ای از ابهام قرار گیرد ، تا این که چند سال پیش  ، با انتشار کتاب " بابک خرم دین ، دلاور آذربایجان " تالیف روانشاد سعید نفیسی پرده ابهام از چهره این ابر مرد آذربایجان کنار رود و سیمای درخشان وی هویدا گردد .

کمتر خواننده ای است که وقتی آخرین فصل زندگی بابک را ورق میزند و تفصیل مثله شدن وی را در برابر معتصم خلیفه عباسی میخواند یک باره منقلب نشود . رفتاری که وی در آن دقایق وحشنتاک در برابر خلیفه گردن افراشته داشت .

حالات روحی خلیفه در هنگام اعدام بابک این چنین بود : معتصم چشم از چشم افشین برکند و نگاه بی قرارش را گرداند و روی تیغه شمشیر جلاد نگاه داشت و آنگاه سرش را میان دو دست گرفت و روی تختش نشست . " نه نه هیچ پیروزی نصیب من نشد . من نتوانستم بابک را در هم بشکنم . سر از تنش جدا کردم ، جانش را گرفتم . بابک در قلعه بذ ( بابک قالاسی ) شکست خورد ، اما در اینجا ، در قصر جوسق سامرا او مرا شکست داد . "

معتصم بعد از قتل بابک به دختر نوجوان بابک نیز تجاوز کرد.

دوام ادجاخ .(ادامه دارد....)